• Yazar: Ahmet ŞENOL
• ISBN:9786256716131
• Kategori: Araştırma, Bitki, Sözlük
• Baskı Yılı: 2025, Ocak
• Sayfa Sayısı: 568

Bilindiği üzere; Bitkilerin gıda olarak tüketilmesi insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır.
İnsanlar yaşamlarının devamı için en temel bilgilerden birisi olan bitkisel
gıdalar konusunda biriktirdikleri bilgileri, yerel kültürünün en değerli ürünleri
olarak zenginleştirmiş ve aktarmıştır.
Asya ve Avrupa arasında bir köprü konumunda bulunan ülkemiz, aynı zamanda
jeolojik yapısı, toprak özellikleri ve farklı iklim bölgeleri nedeniyle, zengin bir floraya
sahip ender ülkelerdendir. Ülkemiz bitkileri tür açısından zengin cinslerden ve çeşitlerden
oluşmaktadır.
Gıda; doğal kaynaklı veya işlemlerle elde edilen, vücuda alınan ve çeşitli besinler
içeren, bundan dolayı da; dokuları onaran, oluşturan ve besleyen, enerji veren, vücuttaki
olayları regüle eden, yenebilen herhangi bir şeydir. Türk Dil Kurumu’na göre
“gıda” ve “besin” sözcükleri eş anlamlıdır.
Gıda bitkileri; Yabani besin bitkileri, sebzeler (kültür ve yabani), meyveler (kültür
ve yabani), çay olarak kullanılan bitkiler, baharat olarak kullanılan bitkiler ve diğer
bitkiler (sakız, kahve vb.). Yabani besin bitkileri; doğal olarak belirli mevsimlerde, belirli
bölgelerde yetişen ekonomik değer açısından yetiştirilmesine gerek görülmeyen,
yetiştiği mevsiminde yöre insanları tarafından toplanarak tüketilen bitkilerdir.
Sebzeler bitkiden elde edildikleri kısımlara göre; Yumrular, kökler, soğanlar, sürgünler,
yapraklar, çiçekler ve meyvelerdir. Meyveler ise; bitkide döllenmeden sonra,
oluşan yapılardır. Çay; bilinen en eski ve basit tedavi araçlarından biridir. Baharatlarda
en eski gıda katkı maddeleridir.
Ülkemiz mutfağı, geniş Anadolu coğrafyasından ve köklü tarihsel birikimden beslenir.
Dünya mutfakları arasında yer almaktadır. Ülkeiz mutfak kültürünün anlaşılması,
muhafazası ve sürdürülebilirliği önemlidir. Geleneğin yeniden inşası ve mutfak
kültürünün aktarımında Türkçe terim ve teknikler önemlidir. Dolayısıyla bu çalışma
da ortaya konulan terimlerin ülkemiz mutfağında bilinmesinde yararlı olacaktır.
Orta Asya’nın göçebe kültüründe yer alan et ve süt ürünleri ile şekillenen ülkemiz
Mutfağı, her dönem gelişen ve çevresinden etkilenen, farklı kültürlerin özellikleriyle
birleşerek bugünkü zengin yemek kültürünü oluşturmuştur. Beslenme kültürümüz de
yer alan geleneksel yiyecek ve içecekler, beslenme alışkanlıklarımızın günün şartlarına
göre değişmesi nedeniyle, mutfak içindeki yerini zaman içinde kaybetse de, günümüzde
yöresel ve geleneksel gıdalara olan ilgi artmaya başlamıştır.
Kavram olarak mutfak kültürümüz, beslenmemizi sağlayan yiyecek ve içecek çeşitleri,
bunların hazırlanması, pişirilmesi, saklanması ve tüketilmesi sürecini, buna
bağlı olarak mekan, ekipman ve yemek geleneği ile toplumun sosyokültürel, ekonomik
durumuna, tarihsel kimliğine, yeme içme alışkanlıklarına, tarım üretimine göre
şekillenmiş mutfağını da içine alan kendine özgü kültürel bir yapıyı anlatır. 
Bitki ve mutfak ile ilgili derlediğimiz bu çalışmanın araştırmacılara ve okuyuculara
yararlı olmasını dilerim.

Ahmet ŞENOL